kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Jakie urlopy dla rodziców, rodzin zastępczych, osób wychowujących dzieci?

urlop macierzyński

Po urodzeniu dziecka kobieta, która była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, ma prawo do urlopu pozwalającego sprawować opiekę nad nowo urodzonym dzieckiem. 

Podstawowym urlopem jest urlop macierzyński, który przysługuje w wymiarze: 

  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 33 tygodnie w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego może przypadać przed przewidywaną datą porodu.

 

Matka może zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, składając wniosek do pracodawcy najpóźniej na 7 dni przed powrotem do pracy. Pozostałą część urlopu może wykorzystać ojciec dziecka.

 

Uwaga: Gdy urodzone dziecko wymaga pobytu w szpitalu, matka dziecka, która wykorzystała 8 tygodni urlopu po porodzie, ma prawo do pozostałej części urlopu macierzyńskiego po wyjściu dziecka ze szpitala.Jeśli matka oddaje dziecko do adopcji lub do domu małego dziecka, nie przysługuje jej urlop macierzyński po oddaniu dziecka, ale ma prawo do wykorzystania 8 tygodni urlopu po porodzie dla regeneracji sił. W przypadku urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodnia życia matka ma prawo do 8 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie, nie krócej jednak niż 7 dni od dnia zgonu dziecka. W sytuacji zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia matka ma prawo do urlopu macierzyńskiego przez 7 dni od dnia zgonu dziecka.

 

dodatkowy urlop macierzyński

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego rodzic dziecka może otrzymać dodatkowy urlop macierzyński. Urlop ten może wykorzystać albo matka albo ojciec dziecka pod warunkiem, że są pracownikami. Wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego wynosi: 

  • do 6 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • do 8 tygodni - w przypadkach urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Urlopu dodatkowego rodzice nie mogą łączyć, muszą zdecydować, kto będzie z niego korzystał - matka czy ojciec dziecka. 

 

Dodatkowy urlop macierzyński może zostać udzielany jednorazowo lub w dwóch częściach. Aby go uzyskać, rodzic  składa pisemny wniosek do pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem urlopu. We wniosku podaje termin zakończenia urlopu. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu. Podczas tego urlopu można pracować, ale jedynie u swojego pracodawcy i maksymalnie na pół etatu. Wówczas urlop przysługuje na pozostałą część wymiaru czasu pracy. W takim przypadku rodzic składa do pracodawcy pisemny wniosek na 14 dni przed podjęciem pracy, wskazuje wymiar czasu pracy oraz okres, przez który zamierza łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy. Pracodawca uwzględnia wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca informuje pracownika na piśmie.

 

urlop rodzicielski

Urlop rodzicielski przysługuje po wykorzystaniu w całości dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jest to jedyny urlop, z którego rodzice mogą korzystać równocześnie. Wymiar urlopu rodzicielskiego to 26 tygodni bez względu na liczbę urodzonych dzieci przy jednym porodzie. Jeśli rodzice zdecydują się na wspólne korzystanie z tego urlopu, to łączny wymiar nie może przekroczyć 26 tygodni, czyli jeśli są razem na urlopie to mogą być jedynie 13 tygodni.

 

Urlop rodzicielski może być wykorzystany jednorazowo lub w trzech częściach przy czym żadna z nich nie może trwać mniej niż 8 tygodni. Aby skorzystać z urlopu, należy złożyć w terminie nie krótszym niż 14 dni przed jego rozpoczęciem pisemny wniosek do pracodawcy. Do wniosku dołącza się pisemne oświadczenie o braku zamiaru korzystania z urlopu przez okres wskazany we wniosku przez drugiego z rodziców dziecka albo oświadczenie o okresie, w którym drugi z rodziców dziecka zamierza korzystać z tego urlopu w okresie objętym wnioskiem. 

Pracodawca nie może odmówić udzielenia dodatkowego urlopu rodzicielskiego.

 

ojcowie

Mężczyzna, który jest zatrudniony na umowę o pracę ma także prawo do urlopu, jeśli chciałby sprawować opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem, ale jego prawo jest bardzo powiązane z sytuacją matki. 

 

Urlop tacierzyński (odpowiednik urlopu macierzyńskie dla kobiet), przysługuje wówczas gdy: 

  • matka zrezygnuje z urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, składając wniosek do pracodawcy najpóźniej na 7 dni przed powrotem do pracy. Do wniosku musi dołączyć zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego ojca dziecka, potwierdzające termin rozpoczęcia przez niego urlopu macierzyńskiego; 
  • matka wymaga opieki szpitalnej i wykorzystała 8 tygodni urlopu macierzyńskiego – ale tylko na czas jej pobytu w szpitalu; 
  • matka dziecka umrze – ojcu przysługuje wówczas pozostała niewykorzystana część urlopu macierzyńskiego.

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego/tacierzyńskiego ojciec dziecka ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego/tacierzyńskiego. Wymiar tego urlopu wynosi: 

  • do 6 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • do 8 tygodni - w przypadkach urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie. 

 

Urlop ten może być udzielany jednorazowo lub w dwóch częściach. Aby go uzyskać ojciec składa pisemny wniosek do pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem urlopu. We wniosku podaje termin zakończenia urlopu. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu. Urlopu tego rodzice nie mogą łączyć, muszą zdecydować kto będzie z niego korzystał matka czy ojciec dziecka. 

Jedyny urlop, który przysługuje tylko ojcu to urlop ojcowski. Urlop ten wynosi 2 tygodnie, może być wykorzystany do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Jeśli ojciec go nie wykorzysta, to urlop przepada. Aby go uzyskać, należy złożyć pisemny wniosek w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego

 

urlopy dla osób przyjmujących dzieci na wychowanie – przysposobienie, rodzina zastępcza 

Zarówno kobieta jak i mężczyzna, którzy są pracownikami mogą skorzystać ze wszystkich urlopów z tytułu opieki nad dzieckiem po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.

Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, przysługuje w wymiarze:

  • 20 tygodni w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
  • 31 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,
  • 33 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,
  • 35 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,
  • 37 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci.

Urlop przysługuje do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia. Urlop zawsze więc zakończy się z chwilą osiągnięcia przez dziecko wskazanego wieku - co spowoduje odpowiednie skrócenie czasu urlopu. Ale niezależnie od terminu przyjęcia dziecka na wychowanie, jeżeli tylko przyjęcie nastąpiło przed ukończeniem przez dziecko wskazanego wieku - 7 lub 10 lat, pracownikowi zawsze przysługuje urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w minimalnym wymiarze 9 tygodni.

 

Urlop dodatkowy na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje w wymiarze:

  • do 6 tygodni - w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
  • do 8 tygodni - w przypadkach przyjęcie więcej niż jednego dziecka,
  • do 3 tygodni - w przypadku, przyjęcie dziecka w starszym wieku tuż przed ukończeniem 7 lub 10 lat. 

Urlop rodzicielski przysługuje na takich samych zasadach, jak w przypadku rodziców naturalnych.

 

urlop wychowawczy

Celem urlopu wychowawczego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Zarówno matka jak i ojciec mają prawo do urlopu wychowawczego, jeśli są zatrudnieni co najmniej 6 miesięcy (zaliczane są wszystkie okresy zatrudnienia). 

Wymiar urlopu wychowawczego wynosi maksymalnie 36 miesięcy. Urlop udzielany jest na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 5 roku życia. Jeśli dziecko jest niepełnosprawne może zostać udzielony dodatkowy urlop wychowawczy w wymiarze 36 tygodni wykorzystany do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Rodzice nie mogą być wspólnie na całym urlopie wychowawczym. Jednocześnie mogą korzystać z urlopu wychowawczego przez okres nieprzekraczający 4 miesięcy. Każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego z wymiaru urlopu podstawowego wychowawczego i dla dziecka niepełnosprawnego. Prawa tego nie można przenieść na drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka.

 

Rodzic dziecka ma prawo do pełnego urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, jeżeli:

  • drugi rodzic dziecka nie żyje,
  • drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
  • drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa
  • ograniczeniu lub zawieszeniu, 
  • dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna (np. ojcostwo nie zostało ustalone). 

Aby uzyskać urlop wychowawczy pracownik składa pisemny wniosek do pracodawcy. 

 

rozwiązanie umowy o pracę podczas urlopu wychowawczego

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od:

  • złożenia wniosku o udzielnie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu, 
  • złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy (nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy)

 

Rozwiązanie umowy o pracę jest jedynie możliwe: 

  • w przypadku ogłoszenia upadłości, 
  • likwidacji pracodawcy, 
  • gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. 

 

 

stan prawny na 22.09.2014 r.


Podstawa prawna

Ustawa Kodeks Pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (t.j. Dz.U.1998.21.94 ze zm)