kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Kiedy można żądać zachowku od obdarowanego?

Może się zdarzyć, że członkowie najbliższej rodziny zmarłego nic nie dostaną po nim w spadku, ponieważ rozdysponował on swój majątek za życia. Jeśli zrobił to w formie darowizny, uprawnieni do zachowku (Kto ma prawo do zachowku?), mogą się go domagać od osoby obdarowanej. 

 

Z takim żądaniem spadkobierca może jednak wystąpić tylko wtedy, jeśli nie otrzymał od spadkodawcy należnego zachowku w postaci darowizny, powołania do spadku (w testamencie) lub zapisu. 

 

Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Doliczeniu nie podlegają jednak: 

  • drobne darowizny, zwyczajowo przyjęte w danych stosunkach (np. prezenty urodzinowe, imieninowe, świąteczne), bez względu na osobę obdarowanego i czas dokonania tej czynności; 
  • darowizny na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku, dokonane przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od śmierci spadkodawcy (darowizny dokonane na rzecz tych osób przed mniej niż dziesięciu laty podlegają więc doliczeniu, a darowizny uczynione spadkodawcom lub osobom uprawnionym do zachowku dolicza się bez względu na to, kiedy zostały dokonane); 
  • przy obliczaniu zachowku dla zstępnych - darowizny uczynione przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał on jeszcze dzieci (chyba że darowiznę uczyniono na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się dziecka);
  • przy obliczaniu zachowku dla małżonka - darowizny dokonane przed zawarciem małżeństwa. 

Przykład 1

Pan Władysław był wdowcem. Z jedynym synem był skłócony. Na starość opiekowała się nim jedna z sióstr. W 2003 r. przekazał jej aktem darowizny swoje mieszkanie. Zmarł w lutym 2014 r. Od darowizny do śmierci pana Władysława minęło więcej niż 10 lat, a przy tym siostra nie znajduje się w gronie spadkobierców ustawowych pana Władysława, dlatego jego syn nie ma szans na otrzymanie od ciotki zachowku. Mógłby go natomiast skutecznie żądać, gdyby ojciec umarł przed upływem 10 lat od dokonania darowizny.

 

Przykład 2

Pani Lucyna była rozwiedziona. Samotnie wychowała dwójkę dzieci, ale zawsze faworyzowała syna. Jemu też przekazała w 2000 r. w darowiźnie cały swój majątek, czyli działkę z domem, którą odziedziczyła po rodzicach. Pani Lucyna zmarła w 2012 r. Jej córka ma prawo do zachowku od brata, mimo że od dnia darowizny do śmierci matki upłynęło więcej niż 10 lat. Obdarowany jest bowiem spadkobiercą ustawowym pani Lucyny. 

 

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

 

Uwaga: Nie dolicza się do spadku majątku przekazanego na podstawie innych umów niż darowizna, np. na podstawie umowy o dożywocie. Nie ma też możliwości żądania zachowku w przypadku, gdy spadkodawca sprzedał składniki swojego majątku. 

 

stan prawny na 23.09.2014

 


Podstawa prawna 

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121): art. 993-995