kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Kiedy można zostać wydziedziczonym lub uznanym za niegodnego dziedziczenia?

Wydziedziczenie

Spadkodawca może pozbawić bliskich prawa do dziedziczenia po sobie oraz prawa do zachowku wydziedziczając ich. Można  wydziedziczyć osobę, która:

  • uporczywie i wbrew woli spadkodawcy postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (takie zachowanie powinno być długotrwałe, wielokrotne i z zasady dotyczy nagannego trybu życia np. spowodowanego alkoholizmem, uzależnieniem od narkotyków czy przestępczością),
  • popełniła umyślne przestępstwo (przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności) albo dopuściła się rażącej obrazy czci np. poprzez pomówienie czy znieważenie; przy czym negatywne zachowanie osoby wydziedziczanej nie musi być skierowane jedynie przeciwko spadkodawcy/spadkodawczyni, ale także przeciw najbliższym mu/jej osobom, czyli takim z którymi spadkodawca jest związany tak silnymi więzami uczuciowymi, że czyn popełniony przeciwko jednej z tych osób można postawić "prawie, że w równym rzędzie" z czynem popełnionym przeciwko samemu spadkodawcy,
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych, przykładowo – wydziedziczona może zostać osoba, która nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, nie udziela spadkodawcy pomocy w chorobie. Zachowanie takie musi być długotrwałe lub wielokrotne a nie jednorazowe. Powodem wydziedziczenia może być też takie zachowanie, które doprowadziło do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych (np. wszczynanie ciągłych awantur, kierowanie pod adresem spadkodawcy nieuzasadnionych i krzywdzących zarzutów, wyrzucenie go z domu, nieokazywanie zainteresowania jego sprawami, brak udziału w jego życiu choćby poprzez odwiedziny w domu).


Wydziedziczenie będzie skuteczne, jeśli zostanie zapisane i uzasadnione w testamencie. Należy jednak pamiętać, że potomkowie osoby wydziedziczonej są uprawnieni do zachowku.
 
Przykład
Pani Janina wydziedziczyła córkę, ponieważ córka nie opiekowała się panią Janiną w czasie długoletniej choroby. Do zachowku mają jednak prawo dzieci tej córki.

Uwaga: Nie można wydziedziczyć osoby, która z powodu wieku lub stanu psychicznego nie jest w stanie świadomie, swobodnie podejmować decyzji, wyrażać swojej woli, czy też kierować swoim postępowaniem.
 
 

Pozbawienie prawa do spadku

Za osobę niegodną dziedziczenia może zostać uznana osoba, która byłaby uprawniona do dziedziczenia zarówno na podstawie ustawy, jak i testamentu. Może być ona pozbawiona prawa do spadku, jeśli:  

  • dopuściła się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  • podstępem bądź groźbą nakłoniła spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodziła mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukryła lub zniszczyła testament spadkodawcy, podrobiła lub przerobiła jego testament albo świadomie skorzystała z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Niegodność dziedziczenia nie następuje z mocy samego prawa. Konieczne jest orzeczenie sądu stwierdzające, że określony spadkobierca został uznany za niegodnego.

 

Pozew o stwierdzenie niegodności danego spadkobiercy może wnieść każdy. Musi to jednak zrobić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Uprawnione do wniesienie pozwu są przede wszystkim osoby, które dziedziczyłyby w miejsce niegodnego. Z powództwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego może wystąpić także osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych, nawet jeżeli nie dziedziczyłaby. Uprawniony do wniesienia pozwu jest również prokurator. 

 

Pozew wnosi się do sądu ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

 

stan prawny na 23.09.2014

 


Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121): art. 1008-1011; art. 928-930