kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Jak można rozwiązać umowę?

Rozwiązanie umowy o pracę

Umowa o pracę ulega rozwiązaniu z upływem czasu, na który była zawarta lub z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta. Rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić wcześniej:

  • na mocy porozumienia obu stron (pracownika i pracodawcy),
  • przez oświadczenie jednej strony (pracownika albo pracodawcy) z zachowaniem okresu wypowiedzenia,
  • przez oświadczenie jednej ze stron (pracownika albo pracodawcy) bez zachowania okresu wypowiedzenia

Na mocy porozumienia stron

Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron jest najkorzystniejszym i najszybszym sposobem rozwiązania stosunku pracy. Umożliwia nam rozwiązanie umowy praktycznie w każdym terminie bez potrzeby czekania na upływ ustawowego okresu wypowiedzenia. Jest to dla nas ważne zwłaszcza w takim przypadku, gdy mamy możliwość podjęcia pracy na korzystniejszych warunkach i musimy to zrobić szybko. Z inicjatywą rozwiązania umowy za porozumieniem stron może wystąpić zarówno pracodawca, jak i pracownik. Jeżeli druga strona nie przyjmie tej propozycji, umowa o pracę nie ulegnie rozwiązaniu.

Oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia

Przez oświadczenie tzw. wypowiedzenie zarówno pracodawca, jak i pracownik może rozwiązać umowę o pracę zawartą na okres próbny i na czas nieokreślony. Możliwe jest także wypowiedzenie umowy zawartej na czas określony na okres dłuższy niż 6 miesięcy, pod warunkiem, że zostało to przewidziane w umowie. Krótszych umów nie można wypowiedzieć.

 

Rozwiązanie umowy o pracę następuje z upływem okresu wypowiedzenia. Okres ten zależy od rodzaju umowy i czasu, na jaki została ona zawarta.

 

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:

  • 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
  • 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
  • 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.

Okres wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy wynosi 2 tygodnie. W przypadku umowy na zastępstwo okres ten jest znacznie krótszy i wynosi zaledwie 3 dni.

 

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od tego, jak długo pracujemy u danego pracodawcy:

  • 2 tygodnie, jeżeli byliśmy zatrudnieni krócej niż 6 miesięcy,
  • 1 miesiąc, jeżeli byliśmy zatrudnieni co najmniej 6 miesięcy,
  • 3 miesiące, jeżeli byliśmy zatrudnieni co najmniej 3 lata.

Umowy o pracę pracodawca nie może wypowiedzieć, gdy nie ma nas w pracy z powodu urlopu lub innej usprawiedliwionej przyczyny. Wypowiedzenie umowy w takich okolicznościach jest jednak dopuszczalne, gdy dochodzi do upadłości lub likwidacji zakładu pracy.

 

Jeśli do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje nam nie więcej niż 4 lata, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę.

Oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia

Pracodawca może rozwiązać z nami umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu:

  • ciężkiego naruszenia przez nas podstawowych obowiązków pracowniczych (np. nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy, stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwości, niewykonywania poleceń przełożonych),
  • popełnienia przez nas w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie na zajmowanym stanowisku (np. gdy spowodowaliśmy wypadek samochodowy i sąd w wyroku skazującym orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów na 3 lata, a jednym z wymogów naszej pracy było prowadzenie samochodu),
  • zawinionej przez nas utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku (np. pracujemy jako kierowca, a otrzymaliśmy w sumie tyle punktów karnych, że policja zatrzymała nam prawo jazdy).

Rozwiązanie umowy o pracę z naszej winy nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę informacji o okoliczności, która to uzasadnia. Przed rozwiązaniem umowy w tym trybie pracodawca musi zasięgnąć opinii reprezentującej nas zakładowej organizacji związkowej.

 

Pracodawca może rozwiązać z nami umowę o pracę bez wypowiedzenia również wtedy, gdy jesteśmy nieobecni w pracy z powodu choroby. Jeżeli jesteśmy zatrudnieni u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy, umowa może zostać rozwiązana, gdy nasza niezdolności do pracy trwa dłużej niż 3 miesiące. Gdy pracujemy 6 miesięcy lub dłużej, pracodawca może rozwiązać umowę dopiero, gdy nasza niezdolność do pracy przekracza łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku chorobowego oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.

 

Jeżeli z innych usprawiedliwionych przyczyn (np. tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności) jesteśmy nieobecni w pracy, pracodawca może rozwiązać umowę, gdy nasza nieobecność trwa dłużej niż 1 miesiąc.

 

My również mamy prawo rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Jest to możliwe w dwóch przypadkach:

  • jeżeli lekarz wyda orzeczenie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na nasze zdrowie, a pracodawca nie przeniesie nas w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy,
  • jeżeli pracodawca dopuścił się wobec nas ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków, np. nie wypłacił nam wynagrodzenia w terminie lub wypłacił je w wysokości mniejszej niż przewiduje umowa albo zwymyślał nas wulgarnymi słowami, naruszając w ten sposób naszą godność.

W sytuacji gdy rozwiązaliśmy umowę o pracę w drugim z wymienionych powyżej przypadków, przysługuje nam odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, który miałby zastosowanie, gdyby umowa została rozwiązana za wypowiedzeniem.

 

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia musimy złożyć na piśmie i podać w nim przyczynę swojej decyzji. Należy to zrobić w nieprzekraczalnym terminie miesiąca od powzięcia informacji o zachowaniu pracodawcy, stanowiącym przyczynę rozwiązania umowy.

 

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub rozwiązaniu umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie. W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy oraz zawarte pouczenie o przysługującym nam prawie odwołania do sądu pracy. 

Rozwiązanie umowy zlecenia

Podstawy i terminy wypowiedzenia umowy zlecenia strony mogą określić w umowie. Jeśli  jednak umowa nie zawiera stosownych zapisów, zarówno my, jak i zleceniodawca mamy prawo wypowiedzieć ją w każdym czasie. Istotne jest, aby nastąpiło to z ważnego powodu, gdyż w przeciwnym razie wypowiadający umowę może być zobowiązany do zapłaty drugiej stronie odszkodowania.

 

Jeśli umowę wypowiada zleceniodawca, to powinien nam zwrócić wydatki, jakie ponieśliśmy w celu należytego wykonania zlecenia. Powinien też wypłacić nam część wynagrodzenia za dotychczas wykonane czynności. Jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę, jaką z powodu rozwiązania umowy ponieśliśmy. Ważnym powodem wypowiedzenia zlecenia przez zleceniodawcę może być fakt, że z uzasadnionych powodów stracił on do nas zaufanie.

 

Jeśli to my wypowiadamy umowę, a nie mamy do tego ważnego powodu, będziemy odpowiedzialni za poniesioną przez zleceniodawcę szkodę, związaną np. z opóźnieniem wykonania czynności lub koniecznością zatrudnienia kogoś za wyższe wynagrodzenie. Ważnym powodem rozwiązania przez nas umowy może być np. niewypłacenie przez zleceniodawcę zaliczki niezbędnej do wykonania czynności określonych w umowie.

Rozwiązanie umowy o dzieło

Zamawiający wykonanie dzieła może odstąpić od umowy w dwóch sytuacjach.

Po pierwsze wtedy, gdy opóźniamy się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, że damy radę ukończyć zadanie w umówionym czasie.

Po drugie, gdy wykonujemy dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową. W takim przypadku zamawiający powinien wezwać nas do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po upływie tego terminu zamawiający ma do wyboru:

  • może odstąpić od umowy
  • albo powierzyć na nasz koszt poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie.

My natomiast możemy odstąpić od umowy tylko wtedy, gdy do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak. Musimy jednak wcześniej wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin do zmiany sposobu postępowania z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu odstąpimy od umowy.

 

stan prawny na 22.09.2014

 


Podstawa prawna

 

Ustawa z dnia 26 czerwca 1976 r Kodeks pracy (t.j. Dz.U.1998.21.94 ze zm.): art. 32, 33, 34, 36, 39, 41, 41.1, 52, 53, 55

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U.2014.121): art. 635, 636, 640 i 746