kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Czym różni się umowa o pracę od umowy zlecenia i umowy o dzieło?

Pracę możemy wykonywać na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania, spółdzielczej umowy o pracę. W przypadku zatrudnienia w każdej z wyżej wymienionych form jesteśmy pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy.

 

Coraz częściej mamy też do czynienia z wykonywaniem pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, do których należą: umowa zlecenia, umowa o dzieło, umowa agencyjna.

Jeżeli wykonujemy pracę na podstawie jednej z wyżej wymienionych umów, nie jesteśmy pracownikami. W związku z tym naszej sytuacji nie reguluje Kodeks pracy, lecz przepisy Kodeksu cywilnego.

 

Podstawowa różnica między umową o pracę a umowami cywilnoprawnymi jest taka, że jako pracownik jesteśmy podporządkowani poleceniom przełożonych i mamy obowiązek wykonywać pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Wykonując pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, wykonujemy swoje zadania samodzielnie i bez zwierzchnictwa zleceniodawcy.

 

W sytuacji, gdy wykonywana przez nas praca nosi cechy stosunku pracy, nie powinna być z nami zawarta umowa cywilnoprawna. Jeśli jednak do tego dojdzie, mamy prawo wystąpić do sądu pracy o ustalenie stosunku pracy. Spory między pracownikiem a pracodawcą rozpoznają sądy pracy, natomiast do rozstrzygnięcia sporu między stronami umów cywilnoprawnych właściwe są sądy cywilne.

Umowa o pracę

Podstawą formą nawiązania stosunku pracy jest umowa o pracę, w której zobowiązujemy się do wykonywania określonej pracy na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy, a pracodawca jest zobowiązany do wypłaty nam wynagrodzenia za wykonywaną pracę.

Umowa o pracę powinna określać:

  • rodzaj pracy,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem jego składników,
  • wymiar czasu pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy.

Będąc pracownikiem, jesteśmy podporządkowani co do sposobu, miejsca i czasu świadczenia pracy. Musimy też świadczyć pracę osobiście.

 

Umowę o pracę zawiera się na:

  • czas określony (w tym na zastępstwo),
  • czas wykonywania określonej pracy,
  • czas nieokreślony.

Umowę taką może poprzedzać umową o pracę na okres próbny, nie przekraczający 3 miesięcy.

 

Uwaga! Umowę na czas określony zawiera się tylko dwukrotnie. Jeśli przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 1 miesiąca, wówczas trzecia umowa jest równoznaczna w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony.

Umowy cywilnoprawne

W przypadku umów cywilnoprawnych strony mają swobodę w kształtowaniu treści umowy. Charakterystyczny jest brak stosunku podporządkowania oraz trwałego związania stron, tak jak to jest przy umowach o pracę.

Umowa zlecenie

Zawierając umowę zlecenia zobowiązujemy się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie np. do wykonywania usług księgowych, informatycznych, prawnych, transportowych.

 

Wykonując umowę zlecenia jesteśmy zobowiązani do starannego działania. Nie odpowiadamy za osiągnięcie pewnego rezultatu, jak to jest w przypadku umowy o dzieło. Naszym obowiązkiem jest natomiast dołożyć wszelkich starań, aby osiągnąć zamierzony rezultat. Zlecenie powinniśmy wykonywać osobiście. Możliwe jest jednak powierzenie w umowie wykonania niektórych lub wszystkich czynności innej osobie. Miejsce wykonywania zlecenia możemy określić dowolnie.

 

Wykonując pracę na podstawie umowy zlecenia, podlegamy obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), chyba, że jesteśmy objęci tym ubezpieczeniem z innego tytułu, np. na podstawie umowy o pracę zawartej z innym pracodawcą niż zleceniodawca. Jeśli natomiast jesteśmy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę i jednocześnie mamy zawartą umowę zlecenia z naszym pracodawcą, składki na ZUS trzeba odprowadzać również od tej umowy.

 

Wynagrodzenie za pracę w ramach umowy zlecenia może zostać ustalone na dowolnym poziomie. Zleceniodawca nie jest zobowiązany do płacenia nam minimalnego miesięcznego wynagrodzenia, ani zapewnienia urlopu wypoczynkowego. Może to być nawet umowa o charakterze nieodpłatnym.

Umowa o dzieło

Zawierając umowę o dzieło zobowiązujemy się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający - do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło to tzw. umowa rezultatu, czyli umowa na wykonanie czegoś.  

 

W przypadku umowy o dzieło nie ma obowiązku odprowadzania składek do ZUS z tytułu ubezpieczenia społecznego. Musimy jedynie opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Zawierając umowę o dzieło nie mamy jakichkolwiek uprawnień pracowniczych (np. urlopów). Nie mamy też możliwości wypowiedzenia takiej umowy, poza sytuacją kiedy zamawiający nie współdziała z nami, mimo że jest to potrzebne do wykonania dzieła. 

Umowa agencyjna

Umowa agencyjna stanowi w zasadzie odmianę umowy zlecenia. Mogą ją zawrzeć tylko przedsiębiorcy, czyli osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą i osoby prawne.

 

Przyjmujący zlecenie to agent, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zobowiązuje się do stałego pośredniczenia przy zawieraniu z klientami umów na rzecz przedsiębiorcy dającego zlecenie. Agent może również zawierać umowy w imieniu przedsiębiorcy. Za wykonywane czynności agentowi należy się wynagrodzenie.

 

Praca na podstawie umowy agencyjnej jest często spotykana w branży ubezpieczeniowej.
Umowa agencyjna może zostać zawarta w dowolnej formie na czas oznaczony lub nieoznaczony. Dopuszczalne jest zawarcie umowy agencyjnej na okres próbny.

 

stan prawny na 22.09.2014

 


Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodek cywilny (t.j. Dz.U.2014.121)

Ustawa z dnia 26 czerwca 1976 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U.1998.21.94  ze zm.)