kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Kto może otrzymać emeryturę z ZUS?

Chcąc uzyskać emeryturę, albo rentę z powodu niezdolności do pracy, lub rentę rodzinną, zwracamy się do organów rentowych, którymi są Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). ZUS i KRUS ustalają, czy przysługuje nam prawo do wyżej wspomnianych świadczeń, jak również wypłacają te świadczenia.
 
Prawo do emerytury lub renty możemy uzyskać, jeśli jesteśmy objęci ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym w ZUS albo podlegamy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS jako rolnicy lub ich domownicy (przez domownika rozumie się tutaj osobę będącą członkiem rodziny rolnika, pracującą w gospodarstwie rolnym, z którą nie łączy rolnika stosunek pracy).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podzielony jest na 43 oddziały, w ramach których działają inspektoraty i biura terenowe. Podział ten nie pokrywa się z podziałem terytorialnym kraju. Adres, telefon i godziny urzędowania właściwej dla nas placówki znajdziemy na stronie internetowej www.zus.pl (zobacz: wyszukiwarka oddziałów ZUS).

Warunki, jakie trzeba spełnić, aby uzyskać prawo do emerytury zależą od daty naszego urodzenia.

Emerytury dla urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.

Jeśli urodziliśmy się przed dniem 1 stycznia 1949 r., prawo do emerytury uzyskamy wówczas, kiedy spełnimy dwa warunki: osiągniemy odpowiedni wiek (wiek emerytalny) i staż emerytalny .

 

Dla kobiet urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. wiek emerytalny wynosi 60 lat. Natomiast dla mężczyzn - od 65 lat i 1 miesiąca do 65 lat i 4 miesięcy. Dla mężczyzn urodzonych:

  • do dnia 31 grudnia 1947 r. wynosi co najmniej 65 lat;
  • od dnia 1 stycznia 1948 r. do dnia 31 marca 1948 r. - co najmniej 65 lat i 1 miesiąc;
  • od dnia 1 kwietnia 1948 r. do dnia 30 czerwca 1948 r. - co najmniej 65 lat i 2 miesiące;
  • od dnia 1 lipca 1948 r. do dnia 30 września 1948 r. - co najmniej 65 lat i 3 miesiące;
  • od dnia 1 października 1948 r. do dnia 31 grudnia 1948 r. - co najmniej 65 lat i 4 miesiące.

Kobieta, która osiągnęła wymagany do uzyskania emerytury wiek, musi wykazać dodatkowo, że ma za sobą co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a mężczyzna - co najmniej 25 lat.

 

Uwaga!  Możemy otrzymać emeryturę po osiągnięciu wyżej wymienionego wieku emerytalnego pomimo braku pełnego stażu ubezpieczeniowego. Może on być o 5 lat niższy, czyli w przypadku kobiety powinien wynosić co najmniej 15 lat, a w przypadku mężczyzny - co najmniej 20 lat. Nasza emerytura będzie wtedy niższa. Nie jest też ona podwyższana do kwoty minimalnej emerytury, tak jak ma to miejscu w przypadku pełnego stażu ubezpieczeniowego.

Emerytury dla urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Jeśli urodziliśmy się po 31 grudnia 1948 r., warunkiem uzyskania prawa do emerytury jest osiągnięcie odpowiedniego wieku (wieku emerytalnego). Emerytura będzie nam przysługiwać bez względu na okres podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu.

 

Dla kobiet urodzonych do dnia 31 grudnia 1952 r. wiek emerytalny wynosi jeszcze 60 lat, ale stopniowo jest wydłużany - w zależności od daty urodzenia. Docelowo ma wynosić 67 lat i dotyczyć to będzie kobiet urodzonych już po 30 września 1973 r. Wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wynosi od 65 lat i 5 miesięcy do 67 lat - w zależności od daty urodzenia.

 

Wymagany do przejścia na emeryturę wiek dla poszczególnych roczników kobiet i mężczyzn możemy sprawdzić na stronie internetowej ZUS (zobacz: wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1948 r.) lub w tabeli umieszczonej na końcu tekstu.

Możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę

Od zasady przyznawania emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego istnieją wyjątki:

 

a) emerytura wcześniejsza

Możemy uzyskać prawo do emerytury przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Musimy jednak spełnić określone warunki. Szczegółowo są one wymienione na stronie internetowej ZUS (zobacz: warunki wcześniejszego przejścia na emeryturę)

 

b) emerytura częściowa

Przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego możemy otrzymać tzw. emeryturę częściową, jeżeli spełniamy łącznie następujące warunki: mamy okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat (kobiety), lub 40 lat (mężczyźni) oraz osiągnęliśmy wiek wynoszący co najmniej 62 lata w przypadku kobiet  i 65 lat w przypadku mężczyzn.

Wysokość emerytury częściowej będzie wynosić 50% kwoty emerytury, która zostałaby nam przyznana, gdybyśmy osiągnęli powszechny wiek emerytalny. Z chwilą, gdy osiągniemy już wiek emerytalny, powinniśmy złożyć do ZUS wniosek o zamianę emerytury częściowej na normalną.

Uwaga! Wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt K 43/12 Trybunał Konstytucyjny (TK) orzekł, że przepis dotyczący emerytur częściowych jest niezgodny z Konstytucją ze względu na brak zapisów określających termin, do którego będzie można korzystać z emerytury częściowej. Mężczyźni mogą skorzystać z tego świadczenia w wieku 65 lat - urodzeni w roku 1949 mogą skorzystać z częściowej emerytury już w roku 2014, a kobiety dopiero w roku 2020, ponieważ dopiero wtedy ustawowy wiek emerytalny dla kobiet przekroczy 62 lata. TK uznał, że okres wyrównywania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 lat jest przejściowy więc emerytury częściowe powinny być rozwiązaniem przejściowym tzn. o określonym czasie  obowiązywania, a nie stałym. TK nie narzucił żadnych konkretnych rozwiązań. Przepisy powinny zostać jednak zmienione przed rokiem 2020.

 

c) emerytury pomostowe

Jeśli pracowaliśmy w szczególnych warunkach (np. praca pod ziemią, w warunkach gorącego i zimnego mikroklimatu, bardzo ciężka praca fizyczna, praca garbarska bezpośrednio przy obróbce mokrych skór) lub szczególnym charakterze (praca kierowców pojazdów uprzywilejowanych, praca operatorów żurawi wieżowych, praca członków zespołów ratownictwa medycznego) możemy uzyskać prawo do emerytury pomostowej. Emerytura pomostowa będzie nam przysługiwać, jeśli spełniamy następujące warunki:

  • okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynosi co najmniej 15 lat,
  • wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,
  • okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn (przy ustalaniu tego okresu nie uwzględnia się okresów pracy w gospodarstwie rolnym),
  • przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze, w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS),
  • po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych,
  • został z nami rozwiązany stosunek pracy.

Wysokość emerytury

W 1999 r. weszła w życie reforma systemu emerytalnego. Opierała się na tzw. trzech filarach i obejmuje osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r.

 

Filar I - administruje nim Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Wysokość emerytury z tego filaru zależy od tego, ile składek zgromadziliśmy podczas okresu aktywności zawodowej i średniej oczekiwanej długości życia w momencie przejścia na emeryturę. Emerytura będzie tym wyższa, im mamy wyższe zarobki, bo to od nich liczona jest składka.

 

Filar II - stanowią otwarte fundusze emerytalne (OFE), do których odprowadzana jest część składki na ubezpieczenie emerytalne, jeśli przystąpiliśmy do OFE. Środki gromadzone na naszych indywidualnych kontach są zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne i powinny być pomnażane dzięki odpowiedniemu lokowaniu.

 

Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi od 1 lutego 2014 r. nie jest już obowiązkowe odprowadzanie składki do OFE -  jest to kwestia naszego wyboru. Za to w ZUS mamy wydzielone specjalne subkonto, na które wpływa część składki emerytalnej, która wcześniej wpływała do OFE.  Osoby obecnie będące członkami OFE mają czas od 1 kwietnia do 31 lipca 2014 r. na dokonanie wyboru – zostają w ZUS, czy całość składki emerytalnej będzie trafiać do ZUS.  Ponadto środki z OFE zostały częściowo przeniesione do ZUS i zewidencjonowane na specjalnym subkoncie. 

 

Zmiany te weszły w życie, ale Prezydent RP skierował je do Trybunału Konstytucyjnego, który zbada zgodność zmian z Konstytucją, tak więc jeszcze nie wiadomo, czy te zmiany zostaną utrzymane i w jakim zakresie.

 

Filar III - jest dobrowolny i ma uzupełniać obowiązkowe filary. W jego ramach możemy korzystać z różnych formy oszczędzania na emeryturę, z których najbardziej znane są pracownicze programy emerytalne,  indywidualne konta emerytalne oraz indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego.

Sposób ustalania wysokości emerytury

Sposób ustalania wysokości emerytury jest różny w zależności od naszego wieku.

Jeśli urodziliśmy się przed 1 stycznia 1949 r. nasza emerytura składa się z:

  • tzw. części socjalnej odpowiadającej 24% kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku,
  • części obliczonej przez pomnożenie okresów składkowych wyrażonych w miesiącach przez 1,3% i przez kwotę stanowiącą podstawę wymiaru,
  • części obliczonej przez przemnożenie okresów nieskładkowych wyrażonych w miesiącach przez 0,7% i przez kwotę stanowiącą podstawę wymiaru.

 

Kwota bazowa odpowiada kwocie przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, pomniejszonej o składki na ubezpieczenia społeczne. Wskaźnik podstawy wymiaru wylicza się, biorąc pod uwagę stosunek wynagrodzenia osiąganego we wskazanym przez nas okresie do obowiązującego w tym czasie przeciętnego wynagrodzenia. Podstawę wymiaru oblicza się natomiast mnożąc wskaźnik podstawy wymiaru przez kwotę bazową.

 

Składki odprowadzane od naszych wynagrodzeń nie były gromadzone na indywidualnych kontach, dlatego teraz do ustalenia wysokości emerytury przyjmuje się wskazane przez nas lata pracy. Może to być 10 kolejnych lat z 20 lat poprzedzających złożenie wniosku lub 20 dowolnie wybranych lat. Najkorzystniejsze jest dla nas wskazanie lat, w których mieliśmy najwyższe zarobki.

 

Jeśli urodziliśmy się po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r., będziemy mieć wyliczoną emeryturę na podstawie zgromadzonych na naszych indywidualnych kontach składek oraz doliczonego do nich tzw. kapitału początkowego (wyliczanego, tak jak „stara” emerytura). Jeśli przystąpiliśmy do II filaru, otrzymamy również świadczenie z otwartych funduszy emerytalnych.

 

Emerytura, ustalana według nowych zasad stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wieko­wi, w jakim ubezpieczony przechodzi na emeryturę.

 

                      podstawa obliczenia emerytury
Emerytura = --------------------------------------------
                      średnie dalsze trwanie życia

 

Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpie­czonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypła­ta emerytury, oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego.

 

Tablice trwania życia - uwzględniające średnie dalsze trwanie życia, wspólne dla kobiet i mężczyzn, wyrażone w miesiącach dla wieku ubezpieczonego - ogłasza corocznie Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim, w formie komunikatu.

 

Najlepiej jednak przy wyliczaniu prognozy wysokości emerytury, skorzystać z kalkulatora emerytalnego na stronie ZUS (zobacz: kalkulator emerytalny)

 

Jeśli urodziliśmy się po 31 grudnia 1968 r., możemy liczyć jedynie na emeryturę pochodzącą ze zgromadzonych składek - zarówno w ZUS, jak i w otwartych funduszach emerytalnych. Niezależnie od tego, każdy z nas może powiększyć swoją emeryturę o środki gromadzone w III filarze.

 

Powszechny wiek emerytalny dla kobiet

rocznik

data urodzenia od … do…

wiek, w którym można przejść na emeryturę

1952

do 31 grudnia

60 lat

1953

1 stycznia - 31 marca

60 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

60 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

60 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

60 lat i 4 miesiące

1954

1 stycznia - 31 marca

60 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

60 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

60 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

60 lat i 8 miesięcy

1955

1 stycznia - 31 marca

60 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

60 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

60 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

61 lat

1956

1 stycznia - 31 marca

61 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

61 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

61 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

61 lat i 4 miesiące

1957

 

1 stycznia - 31 marca

61 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

61 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

61 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

61 lat i 8 miesięcy

1958

1 stycznia - 31 marca

61 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

61 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

61 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

62 lat

1959

1 stycznia - 31 marca

62 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

62 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

62 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

62 lat i 4 miesiące

1960

1 stycznia - 31 marca

62 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

62 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

62 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

62 lat i 8 miesięcy

1961

1 stycznia - 31 marca

62 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

62 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

62 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

63 lat

1962

1 stycznia - 31 marca

63 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

63 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

63 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

63 lat i 4 miesiące

1963

1 stycznia - 31 marca

63 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

63 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

63 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

63 lat i 8 miesięcy

1964

1 stycznia - 31 marca

63 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

63 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

63 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

64 lat

1965

1 stycznia - 31 marca

64 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

64 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

64 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

64 lat i 4 miesiące

1966

1 stycznia - 31 marca

64 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

64 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

64 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

64 lat i 8 miesięcy

1967

1 stycznia - 31 marca

64 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

64 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

64 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

65 lat

1968

1 stycznia - 31 marca

65 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

65 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

65 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

65 lat i 4 miesiące

1969

1 stycznia - 31 marca

65 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

65 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

65 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

65 lat i 8 miesięcy

1970

1 stycznia - 31 marca

65 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

65 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

65 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

66 lat

1971

1 stycznia - 31 marca

66 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

66 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

66 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

66 lat i 4 miesiące

1972

1 stycznia - 31 marca

66 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

66 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

66 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

66 lat i 8 miesięcy

1973

1 stycznia - 31 marca

66 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

66 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

66 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

67 lat

 

Powszechny wiek emerytalny dla mężczyzn

rocznik

data urodzenia od … do…

wiek przejścia na emeryturę

1949

1 stycznia - 31 marca

65 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

65 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

65 lat i 7 miesiące

1 października - 31 grudnia

65 lat i 8 miesiące

1950

1 stycznia - 31 marca

65 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

65 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

65 lat i 11 miesięcy

1 października - 31 grudnia

66 lat

1951

1 stycznia - 31 marca

66 lat i 1 miesiąc

1 kwietnia - 30 czerwca

66 lat i 2 miesiące

1 lipca - 30 września

66 lat i 3 miesiące

1 października - 31 grudnia

66 lat i 4 miesiące

1952

1 stycznia - 31 marca

66 lat i 5 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

66 lat i 6 miesięcy

1 lipca - 30 września

66 lat i 7 miesięcy

1 października - 31 grudnia

66 lat i 8 miesięcy

1953

 

1 stycznia - 31 marca

66 lat i 9 miesięcy

1 kwietnia - 30 czerwca

66 lat i 10 miesięcy

1 lipca - 30 września

66 lat i 11 miesięcy

Po 30 września

67 lat

 

 

stan prawny na 22.09.2014

 

 

Podstawa prawna

Dział II ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U.2013.1440 z późn. zm.).

Ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2008.237.1656 z późn. zm.) - Rozdział 1 i 2

Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012.637)