kontakt | mapa serwisu | newsletter | dodaj wiadomość
Czym się różni dziedziczenie ustawowe od testamentowego?

 

Dziedziczenie to nabycie po osobie zmarłej majątku a także obowiązków majątkowych (np. długów). Spadek możemy odziedziczyć albo na podstawie testamentu, albo na podstawie zasad określonych w ustawie – Kodeks cywilny (tzw. dziedziczenie ustawowe). Postanowienia testamentu mają pierwszeństwo przed zasadami dziedziczenia ustawowego. Jeśli osoba zmarła pozostawiła testament, to dziedziczymy na podstawie testamentu. Jeśli natomiast spadkodawca nie pozostawił testamentu, wówczas dzieli się majątek zmarłego (albo długi) zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego. 

DZIEDZICZENIE USTAWOWE

Dziedziczenie ustawowe to podział majątku po osobie zmarłej według zasad określonych w Kodeksie cywilnym. Ma miejsce wtedy, gdy osoba zmarła nie pozostawiła testamentu. Rodzina osoby zmarłej dziedziczy wówczas w następującej kolejności: 

  • małżonek oraz dzieci, a jeśli dzieci nie dożyły spadku, to wnuki, prawnuki, praprawnuki (zstępni),
  • małżonek oraz rodzice (w sytuacji, kiedy spadkodawca nie miał dzieci),
  • małżonek, jedno z rodziców oraz rodzeństwo a w przypadku, kiedy rodzeństwo nie dożyło spadku, to potomkowie rodzeństwa, czyli siostrzeńcy, bratankowie, ich dzieci (rodzeństwo dziedziczy wówczas, kiedy zmarły nie miał dzieci i nie żyje jedno z rodziców),
  • dziadkowie (w sytuacji, kiedy nie ma małżonka, dzieci, rodziców, rodzeństwa ani potomków rodzeństwa); jeśli dziadkowie nie dożyją spadku to dziedziczą ich zstępni, czyli wujowie spadkodawcy, stryjowie, ciotki a w przypadku, gdy ktoś z nich nie dożyje spadku, wówczas dzieci, czyli cioteczne lub stryjeczne rodzeństwo spadkodawcy,
  • pasierbowie (w sytuacji, kiedy nie ma nikogo spośród wszystkich wyżej wymienionych),
  • gmina, Skarb Państwa (w sytuacji, gdy zmarły nie pozostawił ww. członków rodziny).

Szczegółowo kolejność dziedziczenia omówiona została w zagadnieniu „Jeśli nie ma testamentu”.

DZIEDZICZENIE NA PODSTAWIE TESTAMENTU 

Dziedziczenie na podstawie testamentu następuje wtedy, gdy osoba zmarła pozostawiła ważny testament, w którym wyraziła ostatnią wolę co do zadysponowania własnym majątkiem. Testament może zmieniać kolejność dziedziczenia określoną w Kodeksie cywilnym (dziedziczenie ustawowe) i warto go sporządzić, jeżeli chcemy, aby po naszej śmierci majątkiem, który pozostawiamy, zostały obdarzone wybrane przez nas osoby, również spoza grup uprawnionych do dziedziczenia według zasad dziedziczenia ustawowego. W dokumencie wyrażającym naszą ostatnią wolę możemy bowiem przekazać majątek dowolnie wybranej osobie lub osobom. Warto jednak pamiętać, że jeśli pominiemy małżonka, dzieci lub rodziców (o ile byliby powołani do spadku z ustawy), wówczas mogą oni wystąpić do spadkobiercy lub spadkobierców wskazanych przez nas w testamencie o zachowek. Zachowek daje im prawo do kwoty odpowiadającej wartości części spadku, jaką otrzymaliby po naszej śmierci według zasad dziedziczenia ustawowego (zobacz: „Kto ma prawo do zachowku”).

 

Uwaga: Testament, aby można było na jego podstawie dziedziczyć, musi zostać uznany za ważny. Ważny jest wówczas, kiedy został sporządzony odręcznie na papierze, opatrzony podpisem i datą (zobacz: "Czy warto spisać testament i jak to zrobić").

 

stan prawny na 23.09.2014

 


Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121): art. 931-935 i 941-948